Định nghĩa

1. Thành ngữ (Từ Hán Việt):
   • Có cũng như không, không cũng như có: Một quan niệm triết lý trong Phật giáo, chỉ sự không phân biệt rạch ròi giữa hai trạng thái "có" (sắc) và "không" (không). Nó phản ánh bản chất hư ảo, không thực chất và luôn biến đổi của vạn vật trong thế giới hiện tượng.
   • Sự hư huyễn, không thực có: Nhấn mạnh rằng mọi hiện tượng, sự vật mà con người cho là tồn tại (sắc) thực chất đều không có tự tính cố định, bản chất là "không".

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Trong cái nhìn của đạo Phật, cuộc đời vốn sắc sắc không không, chớ nên quá chấp trước. (Trong cái nhìn của đạo Phật, cuộc đời vốn có cũng như không, chớ nên quá bám víu.)
  • Những danh lợi phù du ấy, xét cho cùng, cũng chỉ là sắc sắc không không mà thôi. (Những danh lợi phù du ấy, xét cho cùng, cũng chỉ là có cũng như không mà thôi.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng để miêu tả tính chất hư ảo, khó nắm bắt của sự việc:

  • Chuyện đời như mây khói, sắc sắc không không, ai có thể đoán định trước được. (Chuyện đời như mây khói, hư hư thực thực, ai có thể đoán định trước được.)

• Thể hiện thái độ buông bỏ, không chấp nhất:

  • Hiểu được lẽ sắc sắc không không giúp tâm ta nhẹ nhàng, thanh thản hơn. (Hiểu được lẽ có không mờ ảo giúp tâm ta nhẹ nhàng, thanh thản hơn.)

Biến thể và từ gần giống

• Sắc không: Là cách nói tắt, cũng mang ý nghĩa tương tự, chỉ mối quan hệ và sự chuyển hóa giữa hai phạm trù "sắc" (hình tướng) và "không" (trống rỗng, vô ngã).
  • Triết lý sắc không là một giáo lý cốt lõi.
• Hư huyễn: (Tính từ) Mang nghĩa không có thực, như ảo ảnh.
  • Mọi pháp đều hư huyễn.
• Vô thường: (Danh từ) Chỉ tính chất luôn thay đổi, không tồn tại mãi mãi của vạn vật, là một khái niệm liên quan mật thiết.
  • Đời người vô thường.

Từ đồng nghĩa

• Có không mờ ảo: Có và không không rõ ràng.
• Hư hư thực thực: Vừa như thực vừa như hư, khó phân biệt.

Thành ngữ liên quan

• Sắc tức thị không, không tức thị sắc: (Sắc tức là không, không tức là sắc) - Một câu trong Tâm Kinh, diễn giải mối quan hệ biện chứng và bất khả phân giữa hình tướng và bản chất rỗng không của nó. Đây là nền tảng triết lý trực tiếp của thành ngữ "sắc sắc không không".
  • Hiểu thấu "sắc tức thị không, không tức thị sắc" mới thấu được lẽ đời.

1. Từ dùng trong Phật giáo có nghĩa là có cũng như không, không cũng như có.